Wachtschema'sslaap is een veiligheidsmiddel
Vermoeidheid is een oorzaak, geen gevolg
Op een tocht van drie of vier etmalen is vermoeidheid het risico dat je het makkelijkst zelf kunt verkleinen. Een uitgeruste bemanning reeft op tijd, ziet dat schip eerder en maakt betere beslissingen.
Er is geen schema dat voor elk schip en elke bemanning werkt. Wat wel geldt voor alle schema's:
- bepaal het schema voor je vertrekt, niet als iedereen al moe is;
- begin er meteen mee, ook als het de eerste avond nog gezellig is aan dek;
- houd het vol, ook bij mooi weer — het schema is er voor de dag dat het niet mooi is;
- zorg dat er altijd één iemand wakker en verantwoordelijk is, en dat die persoon weet dat hij het is;
- draag de wacht expliciet over: koers, zeilstand, verkeer, weer, bijzonderheden. Vraag actief om bevestiging dat het begrepen is, zeker in het donker.
Vier opvarenden: twee wachten van twee
Het meest comfortabele schema. Twee koppels, vier uur op en vier uur af. Om het niet elke nacht dezelfde koppel te laten zijn die de hondenwacht draait, kun je één wacht 's avonds in twee stukken van twee uur splitsen — de klassieke dogwatch. Dan schuift het schema elke dag door.
| Tijd | Wacht |
|---|---|
| 20.00 – 24.00 | A |
| 00.00 – 04.00 | B |
| 04.00 – 08.00 | A |
| 08.00 – 12.00 | B |
| 12.00 – 16.00 | A |
| 16.00 – 18.00 | B (korte wacht) |
| 18.00 – 20.00 | A (korte wacht) |
Drie opvarenden: rollend, vier op acht af
Ieder vaart vier uur wacht en heeft daarna acht uur vrij. Dat geeft royaal slaap, maar iedereen staat alleen. Dat vraagt duidelijke afspraken over wanneer je iemand wakker maakt — en de afspraak dat wakker maken nooit verkeerd is.
Twee opvarenden: kort in de nacht, lang op de dag
Met twee is drie uur op en drie uur af in de nacht meestal beter dan vier en vier: je slaapt korter, maar je bent scherper. Verleng de wachten overdag, zodat de ander echt een blok kan slapen. Rust in de kooi is meer waard dan rust in de kuip.
Praktische dingen die het schema laten werken
- eet vóór je wacht begint, niet erna;
- maak degene die eraf gaat niet wakker voor iets dat kan wachten;
- zet warme kleding klaar zodat aankleden geen half uur kost;
- spreek af wanneer een lifeline verplicht is — 's nachts en alleen aan dek is een gebruikelijke grens;
- gebruik een wekker, geen gevoel;
- houd het logboek bij. Het helpt de volgende wacht, en het is later het leukste document van de tocht.